Κατάψυξη Ωαρίων: «Παγώνοντας» τον χρόνο για τη γονιμότητα»

Γράφει ο
Δουλώτιης Ιωάννης,
Μαιευτήρας Γυναικολόγος, Ειδικός στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή Μονάδα ΥΓΕΙΑ IVF ΕΜΒΡΥΟΓΕΝΕΣΙΣ

Η σύγχρονη γυναίκα καλείται συχνά να ισορροπήσει ανάμεσα σε απαιτητικούς ρόλους. Η ολοκλήρωση των σπουδών, η εξέλιξη της καριέρας, η αναζήτηση του κατάλληλου συντρόφου ή ακόμα και η οικονομική σταθερότητα, είναι παράγοντες που συχνά οδηγούν στη μετάθεση της μητρότητας για αργότερα. Ωστόσο, το βιολογικό ρολόι δεν ακολουθεί πάντα τους ρυθμούς της κοινωνικής μας ζωής.

Η κατάψυξη ωαρίων για κοινωνικούς λόγους (Social Freezing) αποτελεί σήμερα ένα πολύτιμο «δώρο» της επιστήμης, δίνοντας στη γυναίκα τη δυνατότητα να διατηρήσει τη γονιμότητά της και να γίνει μητέρα όταν εκείνη νιώσει έτοιμη.

1. Γιατί η ηλικία παίζει τόσο καθοριστικό ρόλο;

Αντίθετα με τους άνδρες που παράγουν σπέρμα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους, οι γυναίκες γεννιούνται με έναν συγκεκριμένο αριθμό ωαρίων, ο οποίος φθίνει με το πέρασμα του χρόνου. Μετά τα 35, και ακόμα πιο έντονα μετά τα 38, μειώνεται τόσο η ποσότητα όσο και η ποιότητα των ωαρίων. Η κατάψυξη ωαρίων μας επιτρέπει να «σταματήσουμε» τον χρόνο στην ηλικία που έγινε η λήψη τους. Ένα ωάριο που καταψύχθηκε στα 32, διατηρεί τη δυναμική μιας 32χρονης γυναίκας, ακόμη και αν χρησιμοποιηθεί μετά από 10 χρόνια.

2. Ποια είναι η ιδανική ηλικία για τη διαδικασία;

Αν και κάθε περίπτωση είναι μοναδική, η ιδανική ηλικία θεωρείται η δεκαετία των 30 έως 35 ετών. Σε αυτή την περίοδο, η ωοθηκική εφεδρεία είναι συνήθως καλή και τα ωάρια έχουν υψηλά ποσοστά επιτυχίας για μια μελλοντική εγκυμοσύνη. Αυτό δεν αποκλείει γυναίκες κάτω των 30 (π.χ. αν υπάρχει ιστορικό πρόωρης εμμηνόπαυσης στην οικογένεια) ή γυναίκες έως 38-40 ετών, αν και σε μεγαλύτερες ηλικίες μπορεί να χρειαστούν περισσότεροι κύκλοι για τη συλλογή ικανού αριθμού ωαρίων.

3. Ποια είναι τα βήματα της διαδικασίας;

Η διαδικασία είναι απλή, ασφαλής και διαρκεί περίπου 10-12 ημέρες:

• Αρχικός Έλεγχος: Περιλαμβάνει ένα υπερηχογράφημα και κάποιες ορμονικές εξετάσεις αίματος (όπως η AMH) για να εκτιμήσουμε το απόθεμα των ωαρίων.
• Διέγερση των Ωοθηκών: Για περίπου 10 ημέρες, η γυναίκα λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή (με μικρές ενέσεις που γίνονται εύκολα από την ίδια) ώστε να αναπτυχθούν περισσότερα από ένα ωάρια.
• Παρακολούθηση: Γίνονται 3-4 υπερηχογραφήματα για να δούμε πώς εξελίσσεται η ανάπτυξη των ωοθυλακίων.
• Ωοληψία: Είναι μια σύντομη διαδικασία (15-20 λεπτά) που γίνεται με ελαφρά αναισθησία. Η γυναίκα δεν αισθάνεται πόνο και μπορεί να επιστρέψει στις δραστηριότητές της την επόμενη κιόλας ημέρα.
• Κρυοσυντήρηση: Τα ωάρια καταψύχονται με τη μέθοδο της υαλοποίησης (vitrification), η οποία εξασφαλίζει ποσοστά επιβίωσης των ωαρίων μετά την απόψυξη που αγγίζουν το 97%.

4. Πόσα ωάρια πρέπει να καταψύξω;

Δεν υπάρχει ένας «μαγικός» αριθμός, καθώς εξαρτάται από την ηλικία. Ωστόσο, στοχεύουμε συνήθως σε έναν αριθμό 10 έως 15 ωαρίων για να έχουμε πολύ υψηλές πιθανότητες επίτευξης μιας μελλοντικής εγκυμοσύνης.

5. Είναι ασφαλής η διαδικασία για την υγεία μου;

Η κατάψυξη ωαρίων εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες και οι μελέτες δείχνουν ότι είναι μια εξαιρετικά ασφαλής μέθοδος. Η φαρμακευτική αγωγή είναι πλέον πολύ πιο εξελιγμένη και φιλική προς τον οργανισμό, ενώ δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η διαδικασία επηρεάζει τη φυσική γονιμότητα της γυναίκας στο μέλλον ή ότι επιταχύνει την εμμηνόπαυση.

6. Για πόσο καιρό μπορούν να μείνουν κρυοσυντηρημένα;

Με βάση την πρόσφατη ελληνική νομοθεσία, η διάρκεια της κρυοσυντήρησης αρχικά ορίζεται στα 5 έτη, με δυνατότητα παράτασης ανά πενταετία. Ο χρόνος δεν αλλοιώνει την ποιότητα των κατεψυγμένων ωαρίων.

7. Πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) ενισχύει την επιτυχία της διαδικασίας;
Η επιστήμη της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής περνά σε μια νέα εποχή με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης. Σήμερα, εξελιγμένοι αλγόριθμοι AI χρησιμοποιούνται για την αντικειμενική αξιολόγηση της ποιότητας των ωαρίων, αναλύοντας μικροσκοπικά χαρακτηριστικά που δεν είναι πάντα ορατά στο ανθρώπινο μάτι. Αυτά τα εργαλεία βοηθούν τους εμβρυολόγους να προβλέψουν με μεγαλύτερη ακρίβεια ποια ωάρια έχουν τις υψηλότερες πιθανότητες να οδηγήσουν σε μια επιτυχημένη εγκυμοσύνη μετά την απόψυξη. Έτσι, η τεχνολογία AI εξατομικεύει τη θεραπεία, προσφέροντας στη γυναίκα μια πιο ξεκάθαρη εικόνα για το αναπαραγωγικό της δυναμικό και ενισχύοντας την αυτοπεποίθησή της για το μέλλον.

Μια πράξη αυτοφροντίδας

Η κατάψυξη ωαρίων δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «ασφάλεια» ότι θα γίνει κανείς οπωσδήποτε μητέρα, αλλά ως μια επιλογή ελευθερίας. Αφαιρεί το άγχος της ηλικίας και την πίεση του χρόνου, επιτρέποντας στη γυναίκα να πάρει αποφάσεις για τη ζωή της με μεγαλύτερη ψυχραιμία.