Το Μικροβίωμα του Ενδομητρίου: Τι Πρέπει να Γνωρίζετε

Γράφει η
Ερικαίτη Τσορβά,
Υπεύθυνη Τμήματος Μοριακής Γενετικής, Μονάδα ΥΓΕΙΑ IVF Εμβρυογένεσις

Τι είναι το ενδομητρικό μικροβίωμα;

Για χρόνια πιστεύαμε ότι η μήτρα είναι ένα στείρο περιβάλλον, χωρίς μικρόβια. Σύγχρονες μελέτες όμως έδειξαν κάτι διαφορετικό: στο εσωτερικό της μήτρας ζει μια μικρή αλλά σημαντική κοινότητα βακτηρίων, γνωστή ως ενδομητρικό μικροβίωμα. Αν και ο πληθυσμός αυτός είναι πολύ μικρότερος από εκείνον του κόλπου ή του εντέρου, φαίνεται πως παίζει ρόλο στη γονιμότητα και στην εξέλιξη της εγκυμοσύνης.

Γιατί έχει σημασία για τη γονιμότητα;

Μελέτες έχουν δείξει  ότι η ισορροπία της μικροβιακής χλωρίδας του ενδομητρίου μπορεί να επηρεάζει την ικανότητα του εμβρύου να εμφυτευθεί επιτυχώς στη μήτρα. Όταν κυριαρχούν ορισμένα «καλά» βακτήρια, το περιβάλλον φαίνεται να είναι πιο φιλόξενο για την εγκυμοσύνη. Η διαταραχή στην μικροβιακή ισορροπία του ενδομητρίου έχει συσχετιστεί με μειωμένη πιθανότητα επιτυχούς εμφύτευσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με αυξημένο κίνδυνο αποβολής.

Ποιο είναι το «καλό» μικρόβιο;

Το βασικό «ωφέλιμο» βακτήριο στη μήτρα ονομάζεται Lactobacillus. Πρόκειται για την ίδια οικογένεια βακτηρίων που κυριαρχεί και στον υγιή κολπικό βλεννογόνο. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό παρουσίας του Lactobacillus, τόσο πιο «ισορροπημένο» θεωρείται το περιβάλλον της μήτρας, κάτι που φαίνεται να σχετίζεται με μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχούς εγκυμοσύνης.

Τι συμβαίνει όταν η ισορροπία διαταράσσεται;

Όταν το Lactobacillus δεν κυριαρχεί, τη θέση του μπορούν να πάρουν άλλα βακτήρια. Αυτά χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:

Παθογόνα βακτήρια : Μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή ή λοίμωξη στον ενδομητρικό ιστό, μια κατάσταση γνωστή ως χρόνια ενδομητρίτιδα. Αυτή η φλεγμονή έχει συσχετιστεί με αποτυχία εμφύτευσης και αποβολή.

Δυσβιωτικά Βακτήρια: Πρόκειται για μικρόβια που, χωρίς να προκαλούν απαραίτητα ενεργή λοίμωξη, διαταράσσουν τη φυσιολογική ισορροπία του μικροβιώματος και μπορεί να επηρεάσουν την «δεκτικότητα» του ενδομητρίου.

Πώς εξετάζεται το μικροβίωμα της μήτρας;

Σήμερα υπάρχουν εξειδικευμένες εξετάσεις που αναλύουν μια μικρή βιοψία ενδομητρικού ιστού για να εξετάσουν ποια βακτήρια υπάρχουν και σε ποια αναλογία. Στο εργαστήριο μοριακής γενετικής του ΥΓΕΙΑ IVF Εμβρυογένεσις, ο έλεγχος πραγματοποιείται με την πλέον σύγχρονη μοριακή εξέταση Next Generation Sequencing (NGS), με τη χρήση της οποίας μπορούμε να λάβουμε μια αναλυτική εικόνα της μικροβιακής χλωρίδας του ενδομητρίου.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι τα αποτελέσματα αυτών των εξετάσεων δεν αποτελούν από μόνα τους διάγνωση. Πρέπει πάντα να ερμηνεύονται από τον θεράποντα ιατρό σε συνδυασμό με το ιστορικό της κάθε γυναίκας, τυχόν άλλα ευρήματα καθώς και την συνολική κλινική εικόνα.

Σε ποιες γυναίκες συστήνεται ο έλεγχος;

Ο έλεγχος του ενδομητρικού μικροβιώματος προτείνεται σε περιπτώσεις:

• Επαναλαμβανόμενης αποτυχίας εμφύτευσης μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση
• Επαναλαμβανόμενων αποβολών χωρίς σαφή αιτία
• Υποψία χρόνιας ενδομητρίτιδας ή φλεγμονής

Τι μπορεί να γίνει αν βρεθεί διαταραχή;

Αν εντοπιστεί ανισορροπία, υπάρχουν θεραπευτικές προσεγγίσεις, όπως στοχευμένη αντιμετώπιση τυχόν λοίμωξης ή αποκατάσταση της φυσιολογικής χλωρίδας, που αποσκοπούν στη βελτίωση του περιβάλλοντος της μήτρας πριν από μια νέα προσπάθεια επίτευξης εγκυμοσύνης.

Το συμπέρασμα

Το μικροβίωμα του ενδομητρίου αποτελεί ένα σύγχρονο πεδίο έρευνας στον τομέα της γονιμότητας. Η μελέτη του μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προσφέρει επιπλέον πληροφορίες που, σε συνδυασμό με την κλινική αξιολόγηση από τον ιατρό, μπορούν να συμβάλουν στον πιο εξατομικευμένο σχεδιασμό της αντιμετώπισης.